Að þessu sinni fengum við Mörtu, forstöðumann Bókasafns Mosfellsbæjar til að segja okkur frá starfi sínu.
Við vorum einmitt svo heppin að fá fara í vísindaferð til hennar á bókasafnið seinasta haust og það var mjög fróðlegt og skemmtilegt!
Starf mitt sem forstöðumaður almenningsbókasafns – og aðdragandi þess.
Stúdent 1970 úr MR máladeild og Bókasafnsfræðingur frá H.Í.1985. Aukagrein uppeldisfræði.
Eftir stúdentspróf langaði mig í líffræði eða landafræði í H.Í., en máladeildarstúdentar þurftu að taka fornám og inntökupróf í raungreinum til þess þá og ég var ekki tilbúin að glíma við það á þeim tíma.
Af hverju bókasafnsfræði?
Það má segja að hentug stundaskrá í bókasafnsfræði hafi ráðið vali mínu á námsgrein og ég hóf nám í bókasafnsfræði haustið 1971.
Mér bauðst fljótlega vinna á læknisfræðisafni Borgarspítalans. Ég tók því og datt út úr náminu. Þetta var ágæt vinna en heillaði mig ekki. Með þessu starfi tók ég þátt í að taka Bókasafn Reykjalundar í gegn ásamt öðrum.
Eftir árið bauðst mér vinna í Bókasafni Garðahrepps sem var samsteypusafn skóla- og almenningsbókasafns og var til húsa í Gagnfræðaskólanum. Þar vann ég í tvö ár sem skólabókavörður. Mér fannst báðir hlutar safnsins áhugaverðir.
Má segja að þar hafi áhugi minn vaknað fyrir bókasafnsfræðinni og ég settist aftur á skólabekk í bókasafnsfræðum haustið 1974.
Búseta, nám og störf á landsbyggðinni
Fjölskyldan flutti til Þórshafnar á Langanesi 1976- 1984 og námið varð stopult. Mér tókst þó að ljúka prófum 1979. Á Þórshöfn starfaði ég sem kennari 5 ár af þeim 8 árum og þar af sem skólastjóri í eitt ár í afleysingu. Í nokkur ár sá ég um Lestrarfélag Þórshafnarhrepps sem var í einu herbergi í Sparisjóðnum og opið einu sinni í viku.
BA ritgerð mín fjallar um sögu lestrarfélaganna á norðaustur horninu. Ég fór á milli staða frá Kópaskeri í Bakkafjörð heimsótti söfn og fólk. Ég kynntist frábæru fólki og átti með því skemmtilega og upplýsandi samveru.
Í Mosfellsbæ
Haustið 1984 flutti ég í Mosfellsbæ. Réð mig sem skólasafnvörð og stuðningskennara í Gagnfræðaskóla Mosfellssveitar. Ári seinni losnaði starf forstöðumanns Héraðsbókasafns Kjósarsýslu, seinna Bókasafns Mosfellsbæjar og ég sótti um. Ég skilaði ritgerðinni og útskrifast í júní 1985. Ég var ráðin og hef starfað þar óslitið síðan. Það hefur hvarflað að mér tvisvar á þessum 25 árum að skipta um starf, bara svona af því að kannski ætti maður að skipta um starf stöku sinnum. Eignlega hef ég ekki tímt að hætta. Mér finnst starfið skemmtilegt og fjölbreytt og mér hefur aldrei leiðst og alltaf hlakkað til að mæta til vinnu hvern einasta dag.
Bókasafn Mosfellsbæjar
Þegar ég hóf störf í BM 1985 var íbúafjöldi innan við 4.000 manns, en er í dag tæplega 9.000. Safnið var í 135 fm húsnæði og þröngt setinn bekkurinn bæði hjá mönnum og doðröntum. Síðan hefur safnið flutt í tvígang og er nú í 1000 fm., þar af eru100 fm Listasalur. Bókasafnið er menningarmiðstöð Mosfellsbæjar og þykir glæsilegt. Samspilið viðListasal Mosfellsbæjar sem er hluti af Bókasafninu hefur gefið meiri breidd í starfsemina.
Að starfa í almenningsbókasafni
Starf okkar, sem vinnum í Bókasafni Mosfellsbæjar er mjög fjölbreytt og ekki alltaf á.
vísan að róa með verkefni dagsins, sem gerir starfið bara meira spennandi.
Það sem heillar mig við að starfa í almenningsbókasafni er fjölbreytnin. Hér eru safngestirnir á öllum aldri úr öllum stéttum og stöðum og ástæður fyrir heimsóknum eru afar fjölbreytilegar.
Eftir því sem safnið hefur stækkað, starfsmönnum fjölgað og þjónustan aukist hef ég því miður smátt og smátt færst meira á bak við skifborðið. Bein nýting bókasafnsfræðimenntunar minnar hefur orðið minni með árunum, en óbein nýting er óumdeilanleg. Sem bókasafnsfræðingur hef ég skilning og þekkingu á verkefnunum og þeim störfum sem unnin eru á safninu. Ég hef að sjálfsögðu þurft að halda mér við í faginu því nokkuð af því sem ég lærði fyrir 1980 er úrelt fyrir löngu og margt nýtt komið til. Þegar ég settist fyrst í námið 1971 var t.d. verið að kynna fyrir okkur framtíðarmöguleika í tölvuskráningu á tölvu sem fyllti heilt herbergi úti í Raunvísindastofnun og “spýtti” gataspjöldum. Fyrsta tölvuskráning Bókasafns Mosfellsbæjar hófst ekki fyrr en 1989.
Ég hef stanslaust þurft að vera á tánum til að halda mér við í faginu. Hef sótt m.a. endurmenntunar-námskeið EHÍ, setið ýmsa kúrsa í H.Í. í bókasafnsfræði og í Danmörku og Noregi.
Starf forstöðumanns
Sem forstöðumaður Bókasafnsins er ég millistjórnandi hjá Mosfellsbæ, þar ber ég ábyrgð á að stofnunin starfi samkvæmt lögum um almenningsbókasöfn og að farið sé eftir reglum, samþykktum og stefnu bæjarins í málaflokknum.
Forstöðumaður ber ábyrgð á rekstri stofnunarinnar, leggur fram tillögu að fjárhagsáætlun og fylgist með að áætlun standist. Starfsáætlun vinn ég í samvinnu við starfsfólk safnsins.
Forstöðumaður ræður starfsfólk, semur starfslýsingar og gerir vaktaplan og launaskýrslur.
Starfmenn safnsins eru með fjölbreytta menntun og reynslu og skipta með sér verkum samkvæmt því. Jafnframt sinna allir afgreiðslunni. Forstöðumaður deilir auk þess út ýmsum verkefnum. Yfirleitt skipti ég mér lítið af daglegum verkefnum starfsmanna. Ég treysti starfsfólki mínu almennt til að sinna sínu og gera hlutina á sinn besta máta. Það hefur reynst vel og ég hef haft mjög gott og fært samstarfsfólk. Gott bókasafn byggir fyrst og fremst á hæfu starfsfólki og samstarfi þess. Auðvitað ber ég samt endanlega ábyrgð á starfsemi stofnunarinnar.
Mánaðarlegir starfsmannafundir eru mikilvægir. Þar er allt sem snýr að starfseminni rætt.. Á haustin höldum við starfsdag og förum af bæ. Þá eru lagðar línur fyrir vetrarstarfið og slegið á léttari stengi í lok dags. Við gerum okkur einstaka sinnum glaðan dag saman og vinsælust er skötuveislan…
Svo leggjum við land undir fót og leggjumst í vísindaleiðangra – fórum norður í fyrra.
Það á að vera skemmtilegt í vinnunni og ég held okkur finnist það öllum.
Talsverður tími forstöðumanns fer daglega í að ræða við stafsmenn um verkefni þeirra og störf og mikilvægt að sinna því. Fundarhöld eru mörg og lýjandi. Það eru menningarmálanefndarfundir, fjármálafundir og forstöðumannafundir. Svo eru fundir og undirbúningur vegna ýmissa menningarviðburða sem eru á vegum safnsins, sem safnið tekur þátt í eða er aðili að.
Þess má geta að mikið og gott samstarf er við við leik- og grunnskóla bæjarins og Listaskólann. Þess utan ber Bókasafnið ábyrgð á vinabæjamálum bæjarins og skipulagði m.a. og stýrði 250 manna vinabæjamóti 2008 í Mosfellsbæ.
Ég hef frá því 1985 tekið talverðan þátt í félagsstörfum innan fagsins, setið í nefndum og stjórnum sem hefur verið skemmtilegt en ansi tímafrekt stundum.
Starf forstöðumanna bókasafna er eiginlega “einyrkjastarf”. SFA – samtök forstöðumanna almenningsbókasafna eru okkur því afar mikilvæg. Innan þeirra ræðum við fagmál og mál sem snerta daglegan rekstur safnanna og þau eru fulltrúi okkar og málsvari út á við.
Að lokum
Þetta varð langur pistill um starf mitt og starfsemi Bókasafns Mosfellsbæjar, sem er að sjálfsögðu samtvinnað. Þetta er starf sem krefst mikilla mannlegra samskipta og diplómatískra takta. Starfið er krefjandi, fjölbreytt og margþætt og alveg ótrúlega skemmtilegt og gefandi.
Kv/Marta Hildur Richter
----------------------------------------------
Skráð í Almennt, Fræðsla
Skráð af Halla Sigríður þann 2. March, 2010